Ảnh hưởng của giá dầu và VN INDEX đến đời sống người dân

By Trần Mạnh Hùng

Giá dầu ngày 28/10/2008 chuyển động quanh mốc 63$/thùng VN Index chỉ còn 322.8. Hai biểu hiện trên phản ánh khá rõ tình hình kinh tế trong nước cũng như tình hình khó khăn mà người dân đang phải trải qua.


Giá dầu tuy giảm khá mạnh nhưng người dân vẫn phải gồng gánh chịu đựng  mức giá bán khá cao mặc dù chính phủ bị phản ứng khá gay gắt từ người dân về việc điều hành thị trường quan liêu.

Việc chính phủ chưa cho phép việc giảm giá bán xăng dầu có thể do những yếu tố khác chi phối. Tình hình kinh tế ngày càng suy thoái cộng với đời sống người dân ngày càng khó khăn đã có tác động rất nhiều đến việc ra những quyết định quan trọng của chính phủ trong điều kiện thập tử nhất sinh.


Có thể việc chính phủ chưa cho phép giảm giá bán là do một phần chính phủ muốn tích trữ một ít tiền để phòng ngừa việc VN Index đang trên đà tiêu diêu hoặc cũng có thể chính phủ muốn tích trữ ít tiền để phòng ngừa kinh tế bị khủng hoảng thật sự.


Tuy nhiên việc tích trữ số tiền chênh lệch giữa giá mua và bán của xăng dầu không được chính phủ công bố cũng chưa thể cho phép bất cứ ai dám khẳng định điều gì từ những phán quyết của chính phủ.


Theo ý kiến riêng từ cá nhân có thể qua tuần tới giá xăng dầu trong nước sẽ có quyết định giảm. Lần này giá giảm có thể lên đến 2000 đồng/lít.


Việc giá xăng dầu có thể giảm nhiều nhưng chưa chắc giá các mặt hàng khác cũng giảm theo vì kinh tế Việt nam vận động theo kiểu phi thị trường vì vậy mà việc phân tích thị trường ở Việt nam quả là rất khó khăn đối với các nhà phân tích.


Đơn giản nhất trong thời gian vừa qua việc Vn Index nhảy lung tung cũng làm đau đầu không chỉ các nhà phân tích tài chính trong nước cũng như quốc tế. Việc VN Index hoạt động không theo tình hình kinh tế trong nước cũng như tình hình hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết làm cho các nhà đầu tư cũng điên đầu theo.


More...

Từ 19-6 nới biên độ giao dịch cả hai sàn - Sàn TP.HCM là +/-3% sàn Hà Nội là +/- 4%

By Trần Mạnh Hùng

" TT (TP.HCM) - Ngày 16-6 Ủy ban Chứng khoán nhà nước đã có công văn về việc điều chỉnh biên độ giá cổ phiếu chứng chỉ quĩ theo đó từ ngày 19-6 biên độ của sàn chứng khoán TP.HCM là +/-3% (hiện là +/-2%) biên độ của sàn chứng khoán Hà Nội là +/-4% (hiện là +/-3%) "


Thị trường chứng khoán vừa khởi sắc được vài phiên vậy mà UBCK Nhà nước đã vội nới rộng biên độ tăng giảm lên. Đây có thể lại là 1 quyết định hấp tấp và trẻ con của những người quản lý chứng khoán nhà nước.


Theo tôi nghĩ vài phiên tăng giá gần đây thực chất không phải là do thị trường hồi phục mà là do một số nhóm đầu tư kích lên. Vậy mục tiêu của những người này là gì ?
- Trong vài phiên giảm giá trước khi tăng giá cổ phiếu đã giảm xuống khá sâu nhiều nhà đầu cơ đã mua vào một lượng cổ phiếu khá lớn và có chọn lựa mua cổ phiếu.
- Sau khi mua vào thì Index hàng ngày vẫn dảm mạnh. Vì vậy họ bắt buộc phải kích thị trường bằng cách liên kết mua đủ loại cổ phiếu trên sàn nhằm tạo ảo giác thị trường tăng kéo nhiều người nhảy vào cuộc chơi lướt sóng.
- Giá trị giao dịch những ngày tăng này thực chất không cao và rất nhiều cổ phiếu tăng hàng loạt thúc đẩy lòng tham của những người đầu tư nhỏ.
- Nếu họ chú ý sẽ thấy những loại cổ phiếu tăng giá chủ yếu là mã những công ty không thuộc Blue chip. Những mã như SSI và STB vẫn giảm đều tuy có ngày 16/06/08 là tăng.


Cuộc chơi này ngày càng kéo theo những "Con chiên" mới hy sinh. Những bài báo phân tích của các chuyên gia khuyên mua đều thấy rất hợp lý khi cho rằng đây là thời điểm mua tốt nhất. Nhưng nếu như các bạn đọc tất cả các bài báo đó thì từ lúc thì trường tuột dốc không phanh họ đều nói: đây là thời điểm mua tốt nhất ( có thể ý họ là chỉ nên đầu tư dài hạn thôi ). Nhưng cho đến thời điểm này nếu những người đầu tư nào mua cổ phiếu vào khoảng 2 tháng trước thôi giờ thì họ chẳng còn được là bao vốn gần như cạn kiệt vì những " lời khuyên của những chuyên gia mà suốt đời họ chỉ là những chuyên gia mà thôi".


Điều tôi nói ra ở đây không phải có ý chê trách hay hạ thấp trình độ những chuyên gia phân tích chứng khoán mà là hiện nay những chuyên gia này không nên đưa ra ý kiến hay phân tích thị trường cho người khác với ý là thị trường đã hồi phục và nên mua.


Bản chất của thị trường hiện nay là ngày càng diễn biễn rất phức tạp. Khả năng tài chính của các ngân hàng ngày càng yếu nhiều ngân hàng chỉ huy động vốn chứ không cho vay ra bất cứ khoản nào dù những hợp đồng vay đã được ký kết.


Chứng khoán nhiều công ty được giao dịch dưới thị giá khá cao từ 10 - 30 % tùy mã ( đây là suy đoán cá nhân và thông tin từ những người bạn của chủ Blogs này làm trong những công ty chứng khoán cung cấp ). Vậy tại sao lại có những điều này họ mua thì phải mua theo giá niêm yết chứ ? Thực chất như sau: Người nắm giữ cổ phiếu với số lượng lớn đưa ra những lệnh bán ATO ( giao dịch thỏa thuận ) người mua biết người bán muốn bán vì cần tiền nhưng khó mà bán được nên đã gặp người bán thỏa thuận sẽ mua dưới giá sàn niêm yết trong ngày giao dịch. Ví dụ: ngày 13/06/08 mã STB có giá sàn là 22.000 đồng/cp họ thỏa thuận mua 1.000.000 cổ phiếu với phương thức ATO nhưng giá trị thanh toán thực chỉ là 20.000 đồng/cp. Thủ thuật ở đây là gì: người mua vẫn thanh toán đúng giá 22.000 đồng/cp cho người mua ( vì giao dịch phải thông qua công ty chứng khoán ). Sau khi lệnh trên đã thực hiện người bán sẽ chuyển lại số tiền chênh lệch với giá đã thỏa thuận như trên số tiền chênh lệch mà bên bán phải trả cho bên mua là: (22.000-20.000) x 1.000.000 CP


Điều đáng nói ở đây là vào thời điểm này UBCK nhà nước nên giữ nguyên biên độ cũ +/-2 ( HCM ) và +/-3 ( HN ). Việc tăng biên độ này sẽ phục vụ chủ yếu cho các nhà đầu tư lướt sóng mà thôi. Rồi thị trường sẽ tiếp tục biến động theo xu hướng giảm chẳng lẽ lúc đó UBCK lại giảm biên độ. Quả đúng là đùa dai dễ sợ UBCK nhà nước nghĩ họ là ai chứ ? " Ông nội của mọi người hay sao đó ".


Đây chỉ là những ý kiến các nhân của chủ Blogs này những số liệu và thông tin trên hoàn toàn không chính xác.


More...

Đề xuất biên độ lệch trong giao dịch chứng khoán

By Trần Mạnh Hùng

Đề xuất Ngân hàng Nhà nước giảm dự trữ bắt buộc

TT - Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính VN (Vafi) vừa đề xuất một số giải pháp để ổn định thị trường chứng khoán. Theo đó Ủy ban Chứng khoán nhà nước nên nhanh chóng áp dụng biên độ lệch trong giao dịch chứng khoán thống nhất trên cả hai sàn là -1% và +3%.

Theo Vafi việc áp dụng biên độ lệch này không những ngăn chặn tình trạng đầu cơ giá xuống mà còn trấn an tâm lý nhà đầu tư đưa ra tín hiệu rằng phần lớn giá cổ phiếu hiện nay đã thấp hơn nhiều so với giá trị thực...

---------
Thực sự là không hiểu mấy ổng muốn gì nữa còn gì gọi là thị trường ...
Khi người ta nhúng tay quá sâu vào 1 thị trường nào đó thì đó không còn gọi là thị trường mà phải gọi đó là "Sân chơi". Chỉ có " Sân chơi" mới cho phép họ muốn làm gì thì làm.

Họ đề xuất biên độ giao dịch là -1% và +3% quả là nực cười. Sao họ không chơi luôn là -0% và +3% cho rồi đã chơi thì phải chơi cho tới bến chứ sao lại nửa vời vậy.

Có bao giờ bạn đi mua hàng mà bạn chỉ được quyền mua giá cao không được quyền trả giá thấp ức chế ghê vậy đó mặc dù không có chơi chứng khoán. hihih

Riêng cái vụ phạt hành chính 100.000.000 của 1 bác ra lệnh bán nhiều CK STB quá trên thị trường cũng là 1 việc làm hết sức bậy bạ. Vu cho người ta cái tội lũng đoạn thị trường. Bác đó ra lệnh bán đâu nhiều bằng mấy tổ chức ngân hàng và công ty chứng khoán khác đâu sao phạt có mình bác đó vậy ta..

More...

Chứng khoán đã mang màu cờ tổ quốc

By Trần Mạnh Hùng

Ngày 11/03/2008 chứng khoán lại quay đầu trượt dốc. Khả năng điều hành của chính phủ càng bộc lộ yếu kém khi quyết định để SCIC kích cầu bằng cách mua vào. Thị trường chứng khoán đâu phải chỉ có vài người tham gia 1 người làm sao quyết định được sự tăng giảm của thị trường ngoại trừ nguồn vốn của SCIC là vô tận.

Lần chơi này có lẽ SCIC bị thiệt hại cũng khá nặng. Kết quả cuộc chơi mà anh không muốn tham gia.
Không biết sắp tới chính phủ sẽ có quyết định gì mới hơn khi lạm phát thì vẫn cứ tăng ngoại trừ thị trường BĐS và chứng khoán giảm.

Nói là cứu nhưng thực ra lại không phải là cứu đúng là một tay chơi nghiệp dư có hạng.

More...

Biến động thị trường chứng khoán: Kết quả của sự quản lý yếu kém

By Trần Mạnh Hùng

Hôm nay ngày 06 tháng 03 Index đổi màu ngoạn mục. Tất nhiên đó là kết quả điều hành của chính phủ nếu bình thường nhìn vào thì ai cũng thấy có vẻ như thị trường đã được bình ổn nhưng thực sự thì sao ?

- Nhà nước can thiệp quá sâu vào sự phát triển tự nhiên của nền kinh tế sự can thiệp này không đem lại lợi ích cho người đầu tư nghèo ít hiểu biết mà chỉ đem lại lợi ích cho một số cá nhân giàu có  giàu kinh nghiệm kinh doanh.

- Nhà nước cố ý cứu thị trường chứng khoán hay nói cách khác sợ nhà giàu mất tiền ( thiệt thòi ) nên ra tay cứu họ bằng cách đem tiền ngân sách ra ban phát. Còn những người kinh doanh bất động sản thì sao ? họ không được gì từ việc ban phát này.

- Kinh doanh là kinh doanh nhưng ở việt nam kinh doanh chưa hẳn là vậy. Vậy thì kinh doanh ở Việt nam có đặc thù đặc biệt như thế nào chắc ai cũng hiểu.

- Việc ra tay cứu chứng khoán của chính phủ thực ra là cứu lấy những đứa con ruột những đứa con nuôi con rơi của chính phủ mà thôi. Người dân đóng thuế hầu như là không được gì từ chính sách này.

- Đầu tiên chính phủ đưa ra chính sách rút tiền lưu thông trên thị trường sau đó lại đẩy tiền lại thị trường thông qua những ngân hàng quốc doanh ngân hàng cổ phần thì không nhận được bao nhiêu từ chính sách đấu giá này. Đây là cách làm vô cùng độc chiêu làm nền kinh tế nước nhà lảo đảo xáo trộn một cách không theo một trật tự nào. Chính sách này đã gây ảnh hưởng rất nhiều đến niềm tin vào sự điều hành kinh tế của chính phủ.

- Quay lại việc chính phủ ra quyết định cứu chứng khoán bằng cách chỉ định 1 tổ chức nhà nước (SCIC) tung tiền mua CP trên sàn điều này sẽ có một số tác động như sau:
1. Các nhà đầu tư có kinh nghiệm và nhiều vốn ( nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư cá nhân lớn trong nước ) sẽ mua vào nhiều loại CP tốt trên thị trường ( lựa chọn của họ có thể là Sàn Hà Nội vì biên độ % cao ). Sau đó chờ cho 3 4 phiên tăng giá sẽ bán ( vì lúc đó CP đã về tài khoản của nhà đầu tư ). Hành động này thường được gọi là Lướt ván nhưng thực sự thì đây là việc đầu tư thông minh.
2. Các nhà đầu tư nhỏ dùng vốn vay ngân hàng sẽ chờ 2-3 phiên tăng giá sẽ bán ra vì buộc phải cắt lỗ càng sớm càng tốt.
3. Những nhà đầu tư nhỏ dùng vốn tự có thì lại không quan tâm lắm đến quyết định của chính phủ lắm. Vì giá trị cổ phiểu của họ giờ đây đã teo lại quá nhỏ có lẽ vì vậy mà họ không còn mặn mà với chứng khoán nữa.
5. Ngân hàng các tổ chức tín dụng các quỹ sẽ chờ 2-3 phiên tăng giá sẽ tung ra đẩy bán cổ phiếu tràn lan nhằm cắt lỗ vì những tổ chức này đang giữ lượng cổ phiếu khá lớn.

Cuối cùng của chính sách do SCIC mua CP sẽ không đem lại hiệu quả tốt cho thị trường CK mà lại tạo điều kiện cho những người có kinh nghiệm phô bày (diễn tập) khả năng nhanh nhạy của họ khi thị trường thay đổi. Chứng khoán sẽ lại là màu lá cờ tổ quốc mà thôi. Trong khi đó SCIC sẽ mất rất nhiều tiền trong phi vụ này phi vụ mà họ không hăm hở tí nào.

Quản lý thị trường chứng khoán hay nền kinh tế nói chung không phải là chỉ bằng vài biện pháp nặng tay ( Quyết định rút tiền trên thị trường quá bất ngờ và lượng tiền rút quá lớn ) mà phải bằng khả năng suy đoán nhanh nhạy đòi hỏi nhiều kinh nghiệm. Nhưng những yếu tố này thì những nhà quản lý kinh tế tại việt nam thì chưa có.

- Điều quan trọng cuối cùng mà tôi muốn nói ở đây là:
các nhà quản lý việt nam hầu như không quan tâm đến vấn đề quan trọng nhất để phát triển thị trường chứng khoán: nguồn vốn trong dân hiện nay như thế nào tỷ lệ những người quan tâm đến chứng khoán bao nhiêu. Những người có trình độ thế nào lứa tuổi nào thì quan tâm đến chứng khoán quan tâm đến BĐS số còn lại thì gửi ngân hàng và kinh doanh khác.

Trên đây chỉ là vài ý kiến cá nhân về việc điều hành thị trường chứng khoán của chính phủ hiện nay mà thôi hoàn toàn không có ý gì khác.

More...

Bản chất của việc công ty phát hành thêm cổ phiếu

By Trần Mạnh Hùng

Bản chất của việc công ty phát hành thêm cổ phiếu
23:08:03 05/07/2007
Nguyễn Minh Tuấn
Kỹ năng phân tích rất quan trọng giúp NĐT có những quyết định chính xác (ảnh: D.Đ.M)

Thời gian qua thông tin mà nhà đầu tư (NĐT) thường quan tâm là công ty này hay công ty kia có phát hành cổ phiếu (CP) thưởng hay không? Có phát hành ưu đãi cho cổ đông hiện hữu hay không? Đang có thặng dư vốn lớn hay không? Và nếu câu trả lời là có thì gần như người ta tin rằng giá CP của công ty đó chắc chắn sẽ tăng. Tôi xin được phân tích vấn đề này một cách rõ ràng để NĐT có thể cân nhắc và quyết định đúng đắn trước những thông tin được coi là hấp dẫn như trên.

Trước hết ta tạm chia việc phát hành thêm CP làm hai loại:

1- Phát hành thêm CP mà không đi kèm với việc tăng nguồn tài chính

Đây là trường hợp công ty không thu tiền thêm từ cổ đông phát hành CP thưởng từ lợi nhuận giữ lại hoặc từ thặng dư vốn.

Như chúng ta biết: vốn chủ sở hữu của một công ty = vốn điều lệ + lợi nhuận giữ lại + các quỹ trích lập + thặng dư vốn. Trong đó vốn điều lệ = mệnh giá CP x số lượng CP. Vốn điều lệ có ý nghĩa xác định tỷ lệ sở hữu của các cổ đông đối với công ty tương ứng với số lượng cổ phần mà cổ đông đó nắm giữ. Lợi nhuận giữ lại và lợi nhuận sau thuế được để lại công ty để tái đầu tư. Thặng dư vốn là chênh lệch giữa giá phát hành và mệnh giá của những đợt phát hành vốn trước đây.

Như vậy khi một công ty công bố phát hành CP thưởng lấy từ lợi nhuận giữ lại và từ thặng dư vốn thì đồng nghĩa với việc chuyển một phần hay toàn bộ số dư (kế toán) từ tài khoản thặng dư vốn và lợi nhuận giữ lại sang tài khoản vốn điều lệ. Kết quả của nghiệp vụ này là sự tăng lên của vốn điều lệ (và tăng số lượng CP) giảm số dư kế toán của lợi nhuận giữ lại và thặng dư vốn mà giá trị doanh nghiệp vẫn không thay đổi. Nói cách khác giá trị của vốn cổ đông không thay đổi tỷ lệ sở hữu của cổ đông trong doanh nghiệp không thay đổi. Sự thay đổi duy nhất là số lượng CP lưu hành tăng lên. Vậy điều này tác động đến giá thị trường của CP như thế nào? Để có câu trả lời chúng ta cần xem xét quan hệ cung cầu đối với CP đó và của thị trường chứng khoán nói chung.

Nếu trong thời gian thị trường chứng khoán (TTCK) tăng giá cầu chứng khoán lớn hơn cung tức là lượng cầu CP chưa được đáp ứng thì việc tăng số lượng lưu hành của CP làm cho người muốn mua có cơ hội mua hơn và người muốn bán sẵn lòng bán 1 phần trong số CP tăng lên của mình. Kết quả là cầu CP được thỏa mãn giá CP tăng điều này đã xảy ra như trước đây. Ngược lại nếu trong thời điểm cung CP vượt cầu thì việc tăng số lượng CP sẽ càng làm lệch sự mất cân đối cung cầu hậu quả là giá trị CP không những không tăng mà giảm tổng giá trị thị trường của 1 cổ đông sẽ giảm sau khi được chia CP thưởng. Đây là chuyện đã xảy ra trong tháng 6 vừa qua đối với CP của SSI ACB và STB.

Điều tôi muốn nhấn mạnh ở đây là việc phát hành CP thưởng không làm thay đổi giá trị kinh tế của công ty phát hành và của cổ đông. Tăng số lượng CP tức là tăng cung mà việc tăng này có làm tăng giá hay giảm giá CP hoàn toàn phụ thuộc vào quan hệ cung cầu đối với CP đó và của thị trường nói chung.

2- Phát hành CP đi kèm với việc tăng nguồn tài chính cho công ty

Trong trường hợp này công ty thu tiền mua cổ phần từ cổ đông. Vấn đề NĐT cần quan tâm là đánh giá xem liệu công ty sử dụng vốn tăng lên như thế nào? Nếu vốn tăng thêm được sử dụng để mang lại mức sinh lợi cao hơn chi phí vốn (là mức sinh lợi mà nhà đầu tư có thể có được từ những cơ hội đầu tư vào các CP khác) thì giá CP được hy vọng sẽ tăng lên. Ngược lại nếu công ty sử dụng vốn không hiệu quả hay mang lại mức sinh lợi thấp hơn chi phí vốn thì công ty đó không những không làm gia tăng giá trị cho cổ đông của nó mà còn làm suy giảm giá trị của cổ đông (destroy shareholder value).

Hiện nay vấn đề đáng ngại là các công ty đua nhau phát hành thu tiền vốn từ cổ đông nhưng mục đích sử dụng vốn hiệu quả và thời hạn mà hiệu quả đó có thể được duy trì lại không được giải thích cam kết và chứng minh một cách rành mạch. NĐT quyết định mua CP phát hành thêm vì nghĩ rằng phát hành ưu đãi sẽ kích thích tăng giá mà không đánh giá kỹ càng hiệu quả sử dụng vốn tăng thêm của công ty.

Chúng ta đã quá quen với việc khi một công ty công bố phát hành CP thưởng hoặc phát hành thêm ưu đãi thì giá CP đó thuờng tăng lên. Nhưng bạn có nghĩ rằng vào lúc nào đó trường hợp trên sẽ xảy ra ngược lại?

Nguyễn Minh Tuấn - ACCA (Trung tâm Đào tạo tài chính Alpha)

More...

Phát hành cổ phiếu ưu đãi: Làm gì để không thiệt thòi quyền lợi của cổ đông? (IFRS 02)

By Trần Mạnh Hùng

Làm thế nào để bảo vệ quyền lợi của các cổ đông nhỏ trước làn sóng "phát hành cổ phiếu (CP) ưu đãi cho cán bộ điều hành cốt cán"? Tại các nước có thị trường chứng khoán (TTCK) phát triển việc phát hành CP ưu đãi cho lãnh đạo điều hành được thực hiện ra sao ? PV Báo Thanh Niên đã có cuộc phỏng vấn bà Đinh Thị Quỳnh Vân (ảnh) - Phó tổng giám đốc PricewaterhouseCoopers Việt Nam về vấn đề này. www.kiemtoan.com.vn xin trích dẫn lại bài phỏng vấn này nhằm phục vụ cho mục đích theo dõi về vấn đề phát hành cổ phiếu ưu đãi của bạn đọc. Các bạn có thể tìm đọc Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế IFRS 02 - Thanh toán trên cơ sở cổ phiếu để hiểu rõ hơn về vấn đề này.

* Thưa bà tại các nước khác việc cho phép các cán bộ điều hành mua CP với giá ưu đãi thì được tính như thế nào?

- Ở các nước phát triển phần chênh lệch giữa giá thị trường của CP và giá mua thực tế sẽ được coi là thu nhập của cá nhân và hạch toán vào chi phí lương của công ty. Đối với các công ty niêm yết việc này không khó vì có thể dựa vào thông tin trên TTCK để xác định giá thị trường của CP tại ngày mua.

* Theo bà việc phát hành CP theo giá ưu đãi cho cán bộ điều hành thường được thực hiện theo những phương thức nào?

- Thông thường thì có ba hình thức chính thường được áp dụng ở các nước phát triển:

+ Cấp quyền mua CP: Công ty cho các cán bộ điều hành và nhân viên chủ chốt quyền được mua một số lượng CP nhất định theo một giá nhất định. Thông thường đó là giá thị trường tại ngày cấp (ví dụ ngày 1.3.2007). Các cán bộ chỉ được thực hiện quyền này (nghĩa là mua CP) sau một thời gian nhất định (ví dụ sau ngày 28.2.2009) và trong một khoảng thời gian nhất định (ví dụ trước ngày 28.2.2010). Họ sẽ chỉ phải trả theo giá tại ngày cấp (trong ví dụ này là giá tại ngày 1.3.2007).

Như vậy nếu giá thị trường của CP tại ngày họ thực hiện quyền mua cao hơn giá tại ngày cấp họ sẽ thực hiện quyền mua CP của mình và được hưởng một khoản lợi nhuận từ việc mua thấp hơn giá thị trường. Nếu giá thị trường thấp hơn giá tại ngày cấp người ta sẽ bỏ và không thực hiện quyền của mình. Thông thường có khá nhiều điều kiện đi kèm quyền mua CP ví dụ: chỉ được thực hiện quyền mua CP nếu còn làm việc tại công ty tại thời điểm thực hiện quyền của mình không được bán quyền mua CP không vi phạm kỷ luật...

+ CP ưu đãi: Công ty cho phép cán bộ mua CP với giá ưu đãi - thấp hơn một tỷ lệ phần trăm nhất định so với giá thị trường. Các nước có TTCK phát triển đều quy định tỷ lệ giảm giá tối đa (ví dụ 30% so với giá thị trường). Thông thường thời gian mua được xác định trước số lượng CP hoặc giá trị CP cũng được xác định trước.

+ Cấp CP: Công ty sẽ cấp một số lượng CP nhất định không mất tiền cho các cán bộ chủ chốt. Thực ra đây là một hình thức thưởng hoặc trả lương bằng CP. Ví dụ - cấp cho mỗi trưởng phòng 1.000 CP. Nhưng người thụ hưởng chỉ được nhận hoặc có quyền sở hữu sau một thời gian nhất định. Ví dụ ngày cấp CP là ngày 1.3.2007. Nhưng số CP này chỉ được chuyển cho người thụ hưởng vào ngày 1.3.2009 và cũng chỉ từ ngày này người thụ hưởng mới có quyền bán và/hoặc được chia cổ tức. Tương tự đi kèm theo việc cấp CP là một số điều kiện nhất định.

Có thể có một số các biến thể khác dựa trên 3 mô hình nêu trên. Hình thức phát hành CP ưu đãi ở VN là mô hình thứ 2. Tất cả các mô hình này đều nhằm mục đích khuyến khích các cán bộ nhân viên trong công ty cố gắng hơn gắn bó và đóng góp vào sự phát triển của công ty; đồng thời làm tăng giá trị thu nhập của chính họ.

*Làm thế nào để đảm bảo được quyền lợi của các cổ đông nhỏ các cổ đông không nằm trong ban điều hành trong việc biểu quyết thông qua các phương án phát hành CP ưu đãi cho các cán bộ điều hành chủ chốt?

- Gần đây một số nước đã có những quy định rất chặt chẽ về vấn đề này. Theo chuẩn mực kế toán các báo cáo tài chính phải công bố thông tin về thu nhập của hội đồng quản trị và ban giám đốc bao gồm các khoản thu nhập bằng tiền mặt CP ưu đãi; quyền mua CP; CP được cấp và giá trị các khoản lợi ích khác. Quyền của các cổ đông là phê duyệt/biểu quyết thông qua việc chi trả thu nhập cho Hội đồng quản trị và Ban giám đốc - ví dụ: lương cơ bản các khoản thưởng (có thể tính theo tỷ lệ %) và các lợi ích khác hình thức chi trả thu nhập...

* Tại Việt Nam khi các chi phí đối với việc phát hành CP ưu đãi cho cán bộ cốt cán chỉ được coi là một khoản chi phí ẩn thì làm thế nào để có thể kiểm soát được các khoản chi phí ẩn này?

- Để kiểm soát được thì cần phải có các quy định rõ ràng. Ở đây có thể hiểu là quy định về pháp luật và quy định của chính các công ty. Thực ra vấn đề mà VN hiện đang gặp phải không mới mà đã từng xảy ra ở nhiều nước khác. Chính vì thế mà các nước mới phải ban hành các quy định để kiểm soát vấn đề này.

*Theo bà tại VN có nên đưa khoản chi phí khi phát hành CP ưu đãi cho các cán bộ điều hành cốt cán vào chi phí kinh doanh hay không?

- Về mặt kế toán và kinh doanh thì đây cũng là một khoản chi phí nên phải được đưa vào chi phí kinh doanh thì mới hợp lý. Tôi cũng muốn lưu ý là mặc dù bán theo giá ưu đãi nhưng theo chuẩn mực kế toán quốc tế giá bán phải được ghi nhận theo giá thị trường. Khoản chênh lệch giữa giá thị trường và giá thanh toán sẽ được hạch toán vào chi phí kinh doanh. Nếu hạch toán đúng theo chuẩn mực kế toán quốc tế thì sẽ không có chi phí ẩn.

* Xin cám ơn bà!


www.kiemtoan.com.vn:

Trích lời Warren Buffet trong thư gửi các cổ đông của mình:

"Nếu quyền chọn mua cổ phiếu không phải là một khoản thù lao thì nó là gì? Nếu khoản thù lao không phải là chi phí thì nó là gì? và nếu chi phí không được ghi nhận trên báo cáo tài chính thì nó được ghi nhận vào đâu trên thế giới này?"

More...

Cổ phiếu thưởng: Bản chất và phương pháp hạch toán

By Trần Mạnh Hùng

Tại thời điểm đầu năm 2007 này thị trường chứng khoán tại Việt Nam đang phát triển “nóng”. Giá thị trường của cổ phiếu tăng cao cùng với sự kỳ vọng lớn lao của nhà đầu tư trước những thông tin công bố chia cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết theo quy định của Uỷ ban chứng khoán (trước ngày 20/1). Trong đó giá thị trường của cổ phiếu của những công ty có kế hoạch chia cổ tức bằng cổ phiếu tăng vọt do nhà đầu tư hi vọng sẽ được sở hữu những cổ phiếu giá rẻ nếu nắm giữ cổ phần của các công ty này. Bài viết này nhằm cho độc giả thấy rõ bản chất của việc chia cổ tức bằng cổ phiếu và đưa ra hướng xử lý kế toán đối với các bên liên quan.

Bản chất của cổ phiếu thưởng

Cổ phiếu được chia theo cổ tức thường được gọi là cổ phiếu thưởng. Cổ phiếu thưởng không được coi là cổ tức thực sự bởi vì cổ tức này không được thanh toán bằng tiền. Việc chia cổ tức bằng cổ phiếu chỉ làm tăng đến số lượng cổ phiếu lưu hành mà các cổ đông nắm giữ. Chính vì thế về bản chất nó làm giảm giá trị của mỗi cổ phiếu sau khi chia.

Thông thường cổ phiếu thưởng được chia theo một tỷ lệ nhất định. Ví dụ: Đại hội đồng cổ đông Công ty Cổ phần Tân Tạo nhất trí chia toàn bộ cổ tức bằng cổ phiếu theo tỷ lệ 5:1 (vnexpress.net 2007). Điều đó có nghĩa là cổ đông nắm giữ 05 cổ phiếu cũ sẽ được “thưởng” 01 cổ phiếu mới phát hành và tổng số cổ phiếu lưu hành sẽ tăng lên 20%. Khi đó chúng ta có thể thấy kết quả của việc chia cổ tức bằng cổ phiếu có thể dẫn đến giá trị của mỗi cổ phiếu giảm 20% do tổng giá trị vốn chủ sở hữu không thay đổi.

Xử lý kế toán

Cổ phiếu thưởng làm tăng số lượng cố phiếu lưu hành và làm giảm giá trị của mỗi cổ phiếu. Tuy nhiên xử lý kế toán lại không giống nhau trong mọi trường hợp và phụ thuộc vào yếu tố giá trị của cổ phiếu thưởng có nghĩa là tỷ lệ chia. Theo thông lệ khi tỷ lệ cổ phiếu thưởng nhỏ vào khoảng 20% - 25% được gọi là phát hành cổ phiếu thưởng nhỏ. Xử lý kế toán trong trường hợp này sẽ được minh hoạ bởi ví dụ dưới đây. Những trường hợp tỷ lệ cổ phiếu thưởng lớn hơn 25% được gọi là phát hành cổ phiếu thưởng lớn và trường hợp này ít xảy ra. Một ví dụ điển hình của phát hành cổ phiếu thưởng lớn là vào năm 1973 hãng Walt Diney công bố tỷ lệ cổ phiếu thưởng 100% có nghĩa là cứ 01 cổ phiếu nắm giữ sẽ được nhận thêm 01 cổ phiếu mới và như thế số lượng cổ phiếu lưu hành tăng lên gấp đôi. Điều đó dẫn đến giá trị cổ phiếu bị “loãng” làm cho giá thị trường của cổ phiếu bị sụt giảm.


Ví dụ minh hoạ trường hợp phát hành cổ phiếu thưởng nhỏ:

Công ty ABC có 100.000 cổ phiếu lưu hành với mệnh giá $1 00 và với giá thị trường là 6 60$. Như vậy tổng giá trị thị trường của ABC là 100.000 x $6 60 = $660.000.

Báo cáo tài chính ngày 31/12/XX của ABC có số liệu như sau:

- Vốn cổ phần thường lưu hành (100.000 cổ phiếu) $100.000
- Lợi nhuận chưa phân phối $200.000
Tổng vốn chủ sở hữu $300.000

Đại hội đồng cổ đông của ABC quyết định chia toàn bộ lợi nhuận bằng cổ phiếu theo tỷ lệ 10:1. Có nghĩa là sẽ ban hành 10.000 cổ phiếu mới. Sau khi chia ABC sẽ có tổng cộng 110.000 cổ phiếu lưu hành.

Giá trị cổ phiếu mới phát hành là: $200.000 : 10.000 = $20
Giá trị cổ phiếu mới phát hành theo mệnh giá là: $1 00 x 10.000 = $10.000
Chênh lệch giữa giá trị cổ phiếu theo giá phát hành và theo mệnh giá = $200.000 - $10.000 = $190.000

Sau khi chia cổ phiếu thưởng Báo cáo tài chính của ABC có số liệu như sau:

- Vốn cổ phần thường lưu hành (110.000 cổ phiếu) $100.000 + $10.000 = $110.000
- Thặng dư vốn $190.000
Tổng vốn chủ sở hữu $300.000

Theo như ví dụ trên thì giá trị cổ phiếu mà cổ đông nắm giữ sau khi được chia sẽ không thay đổi so với trước khi được chia (đều bằng $300.000). Trường hợp này đã ngoại trừ các yếu tố tác động đến giá trị của cổ phiếu trên thị trường như cung - cầu kỳ vọng của nhà đầu tư … mà chỉ tập trung đến tác động của việc chia cổ phiếu thưởng.

Xử lý kế toán đối với trường hợp chia cổ phiếu thưởng lớn sẽ đề cập trong bài khác do việc “làm loãng” cổ phiếu quá lớn tác động đến giá trị cổ phiếu.

Tác động đến giá trị thị trường của cổ phiếu

Theo suy luận logic thông thường cổ phiếu thưởng có thế:
(1) không làm ảnh hưởng đến giá trị của công ty
(2) làm tăng giá trị của công ty
(3) làm giảm giá trị của công ty

Quan niệm chuẩn về cổ phiếu thưởng là nó không làm thay đổi giá trị tài sản của nhà đầu tư cũng như của doanh nghiệp. Theo ví dụ trên giá trị thị trường của ABC là $660.000. Sau khi chia cổ phiếu thưởng số cổ phiếu lưu hành là 110.000 cổ phiếu và mỗi cổ phiếu có thế có giá trị là $660.000 : 110.000 = $6 00.

Trường hợp một cổ đông năm giữ 1000 cổ phiếu trước khi chia có giá $6.600. Sau khi chia cổ phiếu thưởng cổ đông đó có 1.100 cổ phiếu và tổng giá trị của nó có thể sẽ là 1.100 x $6 00 = $6.600. Như vậy cổ phiếu thưởng thực chất không có ảnh hưởng về mặt kinh tế. Và trên lý thuyết việc xác định tỷ lệ chia càng cao thì giá trị cổ phiếu càng giảm và sẽ ảnh hưởng đến giá trị thị trường của số cổ phiếu ban đầu mà cổ đông nắm giữ.

Tuy nhiên thực tế thị trường lại có khác biệt rất lớn. Việc chia cổ phiếu thưởng sẽ tác động đến tâm lý được mua “rẻ” của số đông nhà đầu tư dẫn đến các nhà đầu tư tìm cách mua cổ phiếu trước khi chia cổ phiếu thưởng đã làm cho cầu về cổ phiếu tăng cao. Hơn nữa việc chia cổ tức bằng cổ phiếu có nghĩa là doanh nghiệp giữ lại lợi nhuận đạt được để tái đầu tư cũng khiến cho kỳ vọng của nhà đầu tư về sự phát triển của doanh nghiệp trong tương lai. Các yếu tố này góp phần đẩy giá của cổ phiếu lên cao. Điều này đặc biệt đúng trong điều kiện Việt Nam hiện nay nơi các nhà đầu tư đầu tư theo phong trào và “mách nước” nhiều hơn là có sự phân tích kỹ càng nhiều yếu tố.

Phan Long CPA
Monash University Australia

Tài liệu tham khảo:

- Black F. (2004). Why firms pay dividends. fundamentals of corporate finance. M. Tully McGraw-Hill. 3e: 657-659.

- vnexpress.net.(2007)."Cổ tức kích cổ phiếu tăng giá".[Internet].
Link: http://www.vnexpress.net/Vietnam/Kinh-doanh/2007/01/3B9F2519/

- Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 - Doanh thu và thu nhập khác


Bản quyền:

www.kiemtoan.com.vn giữ bản quyền bài viết này. Khi sử dụng hoặc trích dẫn từng phần của bài viết này cần phải ghi đầy đủ các thông tin như sau:

Phan Long CPA. (2007).Cổ phiếu thưởng: Bản chất và phương pháp hạch toán. Bản quyền www.kiemtoan.com.vn
Link: [http://kiemtoan.com.vn/modules.php?name=News&file=article&sid=938]

 

More...